Στα πλαίσια της πρώτης επίσημης παρουσίασης της τεχνολογίας L-ISA από την Omikron Electronics στο L-ISA Auditorium της εταιρίας (δείτε ΕΔΩ το σχετικό άρθρο του aLive) με την πολύτιμη συνδρομή των στελεχών της L-Acoustics, ο Βασίλης Λαδονικόλας βρήκε την ευκαιρία για μια συνέντευξη με τον Tom Laveuf (Application Project Engineer) της L-Acoustics για την τεχνολογία L-ISA (και όχι μόνο)…
aLive: “Assure coverage, then spatialize…” Αυτή είναι μία από τις φράσεις της παρουσίασής σας για το L-ISA που μου κέντρισε ιδιαίτερα την προσοχή. Μέχρι σήμερα, στο δικό μου μυαλό —και πιθανότατα στο μυαλό των περισσότερων ανθρώπων του κλάδου— η πλατφόρμα L-ISA ήταν σχεδόν αποκλειστικά συνδεδεμένη με τον χωρικό ήχο. Νομίζω, όμως, ότι ίσως παραβλέπουμε ένα εξίσου σημαντικό επίτευγμά της: τη δυνατότητα να εξασφαλίζει πλήρη και ομοιόμορφη κάλυψη του χώρου, προτού περάσουμε στη χωρική τοποθέτηση των ηχητικών πηγών.
Tom Laveuf: Ακριβώς. Σε ένα βασικό επίπεδο, η στρατηγική κατεύθυνση περισσότερων ηχητικών πηγών προς το κοινό μεγιστοποιεί την κοινή περιοχή ακρόασης. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται ομοιόμορφη κάλυψη από την πρώτη έως την τελευταία σειρά, αλλά και από τη μία πλευρά του χώρου έως την άλλη, τόσο ως προς τη στάθμη ηχητικής πίεσης (SPL) όσο και ως προς την τονική ισορροπία. Μόλις επιτύχουμε ομοιογενή κάλυψη σε ολόκληρο τον χώρο, μπορούμε να αξιοποιήσουμε πλήρως τη λεπτομερή διακριτότητα του immersive ηχητικού πεδίου, προκειμένου να χωροθετήσουμε τη μίξη.
aLive: Ας επιστρέψουμε, όμως, στο immersive ηχητικό περιβάλλον. Με βάση την εμπειρία σας ως κατασκευαστής, ποια θεωρείτε ότι είναι η σωστή προσέγγιση για την ευρύτερη και ταχύτερη υιοθέτηση της immersive ακρόασης και της πλατφόρμας L-ISA από την αγορά; Και, παράλληλα, πώς μπορούμε να εκπαιδεύσουμε το κοινό σε αυτόν τον νέο τρόπο ακρόασης, ο οποίος είναι πραγματικά πρωτοποριακός, ιδιαίτερα στον τομέα του Live;
Tom Laveuf: Νομίζω ότι πρέπει να αναγνωρίσουμε πως υπάρχουν αρκετοί βασικοί παράγοντες λήψης αποφάσεων στην πορεία προς την ευρύτερη υιοθέτηση της τεχνολογίας, καθένας από τους οποίους διαθέτει διαφορετικό βαθμό επιρροής.
Πρωτίστως, εάν καταφέρουμε να βοηθήσουμε τους καλλιτέχνες και τις ομάδες management να κατανοήσουν ότι το L-ISA αποτελεί έναν δοκιμασμένο και αξιόπιστο τρόπο ενίσχυσης του καλλιτεχνικού τους έργου, τότε είναι πολύ ευκολότερο να τους δείξουμε πώς η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στην επιτυχία τους και πώς μπορούν να αξιοποιήσουν στο έπακρο αυτόν τον διευρυμένο δημιουργικό καμβά.
Στη συνέχεια, υπάρχουν οι τεχνικοί συντελεστές, οι οποίοι πρέπει να αντιληφθούν ότι το L-ISA δεν είναι απλώς ένα σύστημα surround ήχου. Ένα σύστημα L-ISA Frontal επιτρέπει την αναπαραγωγή και ανάδειξη όσων συμβαίνουν στη σκηνή με μεγαλύτερη πιστότητα, καθιστώντας τη διαδικασία της μίξης πολύ πιο διαισθητική.
Δεν είμαστε πλέον περιορισμένοι σε έναν παραδοσιακό δίαυλο αριστερού/δεξιού καναλιού ή σε ένα μονοφωνικό bus. Χάρη στον φυσικό διαχωρισμό των ηχητικών στοιχείων, μπορούμε να μετατοπίσουμε την προσοχή μας από την προσπάθεια εξεύρεσης χώρου μέσα στη μίξη και πάλι στη δημιουργικότητα.
Όταν οι μηχανικοί ήχου βιώσουν αυτή τη διαφορά και κατανοήσουν τις δυνατότητές της, γίνονται πολύ γρήγορα ένθερμοι υποστηρικτές αυτής της τεχνολογίας.
Τελικά, η εξοικείωση του κοινού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι οι καλλιτέχνες και οι ομάδες marketing επικοινωνούν την εμπειρία και τα οφέλη της.
aLive: Το immersive ηχητικό περιβάλλον, το οποίο πλέον μπορείτε να υποστηρίξετε τεχνικά με ολοκληρωμένο τρόπο ως ένας από τους πρωτοπόρους κατασκευαστές στον χώρο, αλλάζει όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο ακούμε μουσική σε έναν συναυλιακό χώρο, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τη δημιουργούμε. Η πλατφόρμα L-ISA και οι τεχνολογίες που ενσωματώνει επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ένας συνθέτης ή ένα συγκρότημα σκέφτεται, ηχογραφεί και ενορχηστρώνει τη μουσική του, διευρύνοντας σημαντικά τους μουσικούς του ορίζοντες. Θα μπορούσαμε, επομένως, να πούμε ότι η πορεία προς την ευρύτερη υιοθέτηση αυτής της τεχνολογίας ξεκινά πρωτίστως από τους συνθέτες και τους μουσικούς;
Tom Laveuf: Απολύτως. Ο χωρικός ήχος και τα immersive formats υπάρχουν εδώ και αρκετό καιρό στο στούντιο. Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι πλέον οι καλλιτέχνες μπορούν να δημιουργούν καθηλωτικό περιεχόμενο στο στούντιο και να μεταφέρουν ακριβώς την ίδια εμπειρία στις ζωντανές εμφανίσεις τους.
Η δυνατότητα μεταφοράς του περιεχομένου που δημιουργείται στο στούντιο απευθείας στη σκηνή καθιστά την υιοθέτηση αυτής της τεχνολογίας πολύ πιο ελκυστική για καλλιτέχνες και συνθέτες.
Ταυτόχρονα, το L-ISA προσφέρει ένα συναρπαστικό νέο εργαλείο στους μηχανικούς ήχου που πραγματοποιούν μίξεις σε συστήματα L-ISA. Διαθέτουν πλέον έναν διαφορετικό καμβά για τις ζωντανές μίξεις τους, ο οποίος τους προσφέρει ένα επίπεδο βάθους και διαχωρισμού που δεν μπορούσαν να επιτύχουν με τον ίδιο τρόπο μέσω ενός συμβατικού στερεοφωνικού ή μονοφωνικού συστήματος.
aLive: Είστε ικανοποιημένοι, ως L-Acoustics, από τον βαθμό υιοθέτησης της πλατφόρμας L-ISA παγκοσμίως μέχρι σήμερα;
Tom Laveuf: Σε γενικές γραμμές, ναι. Ωστόσο, το να πούμε ότι είμαστε ικανοποιημένοι θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι θεωρούμε πως έχουμε επιτύχει τον τελικό μας στόχο, κάτι που απέχει αρκετά από την πραγματικότητα.
Η πραγματική μας φιλοδοξία είναι να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου οι καλλιτέχνες και οι συνθέτες θα μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα προς το κοινό τους, χωρίς να περιορίζονται από τους παραδοσιακούς περιορισμούς του στερεοφωνικού φορμά ακρόασης.
Παρόλα αυτά, είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικό να βλέπουμε το L-ISA να κερδίζει σταθερά έδαφος σε ολόκληρο τον κλάδο. Αυτό επιβεβαιώνει ότι κινούμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση, με στόχο την ευρύτερη υιοθέτηση της τεχνολογίας.
aLive: Τι ποσοστό της διείσδυσης του L-ISA αφορά μόνιμες εγκαταστάσεις;
Tom Laveuf: Οι μόνιμες εγκαταστάσεις αντιπροσωπεύουν σήμερα περίπου το 50% του συνόλου των έργων L-ISA παγκοσμίως. Οι ειδικές εκδηλώσεις και οι μεμονωμένες παραγωγές αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία, ενώ οι περιοδείες αντιστοιχούν σε μικρότερο, αλλά σταθερά αυξανόμενο, μερίδιο.
Μεγάλο μέρος αυτής της δυναμικής στον τομέα των περιοδειών προέρχεται από την παρουσίαση της σειράς L Series, η οποία έχει βελτιώσει σημαντικά τις επιδόσεις, καθιστώντας παράλληλα την ανάπτυξη και εγκατάσταση των συστημάτων ταχύτερη, ελαφρύτερη και πολύ πιο απλοποιημένη διαδικασία. Τα πλεονεκτήματα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τις παραγωγές L-ISA.
aLive: Η επίδειξη του Source Intelligence που μας παρουσιάσατε ήταν σχεδόν μαγική. Πρόκειται για μια τεχνολογία που αντιμετωπίζει ένα σημαντικό πρόβλημα, το οποίο γίνεται ολοένα και πιο έντονο, καθώς όλο και περισσότεροι τραγουδιστές κινούνται μπροστά από το PA σύστημα. Ειλικρινά, δεν περίμενα να είναι τόσο αποτελεσματική στην πράξη. Πώς το πετύχατε;
Tom Laveuf: Το Source Intelligence αντιμετωπίζει μια πρόκληση με την οποία έρχονται πλέον συστηματικά αντιμέτωποι οι μηχανικοί ήχου: οι καλλιτέχνες περνούν όλο και περισσότερο χρόνο μπροστά από τα ηχεία, συχνά σε ιδιαίτερα υψηλές στάθμες στη σκηνή και μέσα σε θορυβώδη περιβάλλοντα με έντονη ηχητική δραστηριότητα από το κοινό.
Οι παραδοσιακές μέθοδοι βασίζονται σε επεξεργασία που αντιδρά στο πρόβλημα, όπως η εκτεταμένη χρήση ισοστάθμισης (EQ), το gating και η προσεκτική ρύθμιση κατωφλίων ενεργοποίησης. Αυτές οι προσεγγίσεις, ωστόσο, συχνά αλλοιώνουν τη ζεστασιά και την παρουσία της φωνής.
Το Source Intelligence ακολουθεί μια διαφορετική προσέγγιση. Χρησιμοποιεί έναν μοναδικό αλγόριθμο διαχωρισμού ηχητικών πηγών, ο οποίος εκτελείται στον L-ISA Processor II ή στον L-ISA Processor Core, απομονώνοντας σε πραγματικό χρόνο την ανθρώπινη φωνή από τον θόρυβο του περιβάλλοντος, τη διαρροή ήχου από το PA, τις επιστροφές ήχου από τη σκηνή, ακόμη και από την ακουστική ανάδραση (feedback).
Το αποτέλεσμα είναι μια σημαντική αύξηση του διαθέσιμου gain before feedback, σε συνδυασμό με εξαιρετική καθαρότητα φωνής.
Οι καλλιτέχνες αποκτούν πλέον απόλυτη ελευθερία κινήσεων πάνω στη σκηνή, χωρίς να θυσιάζεται η παρουσία της φωνής τους, ενώ ο μηχανικός ήχου μπορεί να επικεντρωθεί στη δημιουργική μίξη, αντί να προσπαθεί διαρκώς να αντιμετωπίσει το feedback.
aLive: Προσωπικά, πιστεύω ότι το Source Intelligence είναι εξίσου χρήσιμο στα κανάλια των φωνών στην κονσόλα των monitors και ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιείται ταυτόχρονα τόσο για τα monitors όσο και για το FOH.
Tom Laveuf: Κατά τον σχεδιασμό του Source Intelligence, είχαμε πρωτίστως κατά νου τις εφαρμογές front of house και τις ανάγκες των μηχανικών FOH.
Ωστόσο, είναι αλήθεια ότι όταν διαπιστώσει κανείς στην πράξη τα οφέλη του Source Intelligence, είναι απολύτως φυσικό να αρχίσει να εξερευνά τις δυνατότητές του σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα εφαρμογών.
aLive: Τι άλλο θα πρέπει να περιμένουμε από την τεχνολογία L-ISA στο άμεσο μέλλον;
Tom Laveuf: Το L-ISA είναι μια πλατφόρμα που εξελίσσεται διαρκώς. Διαθέτουμε μια ιδιαίτερα δραστήρια ομάδα R&D, η οποία ωθεί συνεχώς προς τα πάνω τα τεχνολογικά όρια, καθώς και μια ομάδα διαχείρισης προϊόντων που ακούει προσεκτικά τα σχόλια και τις παρατηρήσεις των επαγγελματιών από το πεδίο.
Είναι ασφαλές να πούμε ότι η πλατφόρμα έχει ένα εξαιρετικά ελπιδοφόρο μέλλον, βασιζόμενη στην ισχυρή θέση που έχει ήδη κατακτήσει και στη διαρκώς αυξανόμενη επιτυχία της σε ολόκληρο τον κλάδο.
aLive: Πόσο έχει συμβάλει η πρόσφατη δημιουργία του L-ISA Auditorium στις εγκαταστάσεις της Omikron Electronics στην υιοθέτηση της τεχνολογίας L-ISA στην Ελλάδα;
Tom Laveuf: Το L-ISA Auditorium της Omikron ολοκληρώθηκε και βαθμονομήθηκε προς το τέλος του καλοκαιριού. Η εκδήλωση στην οποία παρευρεθήκατε σηματοδότησε την επίσημη παρουσίασή του, καθώς και την πρώτη επίδειξη της τεχνολογίας L-ISA στην Ελλάδα.
Η ανταπόκριση των προσκεκλημένων μας ήταν εξαιρετική. Η συγκέντρωση τόσων καταξιωμένων επαγγελματιών από την ελληνική κοινότητα του live ήχου στον ίδιο χώρο πυροδότησε ενδιαφέρουσες συζητήσεις και άνοιξε τον δρόμο για νέες, συναρπαστικές προοπτικές.
Αισθανόμαστε πραγματικά τιμή που συνδιοργανώσαμε μια εκδήλωση αυτού του επιπέδου με την Omikron Electronics και με τη συμμετοχή μιας τόσο διακεκριμένης ομάδας επαγγελματιών.
Ανυπομονούμε ήδη για την επόμενη συνάντηση και προσκαλούμε όλους όσοι ενδιαφέρονται να γνωρίσουν από κοντά το L-ISA να επικοινωνήσουν μαζί μας.
aLive: Ας ολοκληρώσουμε την κουβέντα μας με τη νέα ναυαρχίδα της L-Acoustics, το σύστημα L1.
Αν δεν κάνω λάθος, αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εκτεταμένη φάση beta testing, δοκιμάζεται δηλαδή σε πραγματικές συνθήκες Live, και μάλιστα σε ιδιαίτερα απαιτητικές παραγωγές & περιοδείες, όπως αυτή του Bruno Mars.Πόσο σημαντικό είναι το L1 για τη L-Acoustics και πόσο καθοριστικό πιστεύετε ότι μπορεί να αποδειχθεί για την παγκόσμια αγορά;
Tom Laveuf: Το L1 είναι το νέο κορυφαίο σύστημα ήχου συναυλιών της εταιρείας μας. Αυτή την περίοδο βρίσκεται σε πιλοτική φάση, με τη συμμετοχή καλλιτεχνών όπως ο Bruno Mars, ο Harry Styles και η Céline Dion, ενόψει της προγραμματισμένης ευρύτερης εμπορικής διάθεσής του τον Ιανουάριο του 2027.
Το σύστημα βασίζεται στα θεμέλια που έθεσαν ο ιδρυτής μας και οι ομάδες μηχανικών της εταιρείας κατά τη διάρκεια δεκαετιών, συγκεντρώνοντας σε μία ενιαία πλατφόρμα όλη τη γνώση και την εμπειρία που έχουμε αποκτήσει. Ενσωματώνει τις πιο καινοτόμες τεχνολογίες που έχουμε αναπτύξει μέχρι σήμερα, αποτελώντας ένα από τα πλέον προηγμένα ηχητικά συστήματα που έχουμε δημιουργήσει.
Πιστεύουμε ότι το L1 θα επηρεάσει τη διαμόρφωση του μέλλοντος του live ήχου στον ίδιο βαθμό που το V-DOSC και το K1 επηρέασαν την εποχή τους.
Φυσικά, κάθε μηχανικός ήχου και κάθε παραγωγή έχει διαφορετικές προτιμήσεις και ιδιαίτερες απαιτήσεις. Η δική μας προτεραιότητα, ωστόσο, ήταν και παραμένει η συνεχής έρευνα και ανάπτυξη, ώστε η τεχνολογία μας να ανταποκρίνεται διαρκώς στις απαιτήσεις των πιο σύνθετων και απαιτητικών εφαρμογών του κλάδου.
Ευχαριστούμε τον Tom Laveuf για τη δημιουργική αυτή συζήτηση που είχαμε μαζί του…
