Σε ένα καλο-οργανωμένο event υψηλής προσέλευσης και ενδιαφέροντος, που διοργανώθηκε από την από την Omikron Electronics, ο Marc Hendriks CTO της SIXTY 82 μας εξήγησε όλους τους λόγους για τους οποίους οι κατασκευές με τράσες αποτελούν μια πολύ υπεύθυνη και σοβαρή διαδικασία που απαιτεί γνώσεις, υπευθυνότητα, συνέπεια και εξειδίκευση, κατά την οποία πρέπει να πληρούνται στο έπακρο όλες οι προδιαγραφές, οι νόρμες και οι σχετικοί κανόνες, απ’ όλους τους συμμετέχοντες και εμπλεκόμενους σε αυτήν…
Την παρουσίαση της SIXTY82 με θέμα "Truss and Temporary Event Structure" που παρακολουθήσαμε εδώ στους φιλόξενους χώρους του Ελληνικού Φεστιβάλ στην Πειραιώς 260, προλόγισε ο Γιάνης Τζιάκος της Omikron Electronics καλωσορίζοντας τους καλεσμένους και τα στελέχη της SIXTY82 και εν συνεχεία πήρε το λόγο ο Marc εξηγώντας μας ότι η παρουσίαση χωρίζεται ουσιαστικά σε 3 τμήματα, με το πρώτο να περιλαμβάνει μια ευρύτερη τεχνική παρουσίαση και γνωριμία με τις τράσες, το δεύτερο περιλάμβανε τεχνικές γνώσεις και το τρίτο μέρος ολοκληρώθηκε με πρακτικές γνώσεις και πληροφορίες…
Πρίν περάσουμε όμως στην παρουσίαση του Marc, θα ήθελα να επισημάνω δυο πράγματα που μου είχαν αναφέρει στα τέλη του 2022 (όταν τους είχα πάρει συνέντευξη για το aLive), τόσο ο ίδιος ο Marc όσο και ο Henry Schuil (Executive Account Manager) που επίσης ήταν παρών εδώ στο σεμινάριο και μου είχαν αποτυπωθεί στο μυαλό...
1. «Είναι κοινό μυστικό ότι σχεδόν όλοι (δώστε σημασία στο σχεδόν) που κρεμάνε τράσες και στήνουν συστήματα support γνωρίζουν τι να κάνουν, αλλά συνήθως δεν γνωρίζουν γιατί το κάνουν. Αυτό είναι ένα κενό που πρέπει να καλυφθεί με την εκπαίδευση και τα σεμινάρια…»
2. Στην ερώτησή μου τότε, για το πόσο έχουν μεταβληθεί τα αναρτώμενα φορτία σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, η απάντηση ήταν η εξής:
“Πάρα πολύ. Σε μεγάλες κατασκευές με μεγάλα φορτία σε κορυφαία φεστιβάλ παλιά αναρτούσαν 10 τόνους, ενώ τώρα βάζουν έως και 70 ή 80 τόνους με τις LED οθόνες και τον υπόλοιπο αναρτημένο εξοπλισμό ήχου, εικόνας και φωτισμού”.
Επίσης με δεδομένο ότι έχουν περάσει σχεδόν 4 χρόνια από αυτές τις δηλώσεις, είναι βέβαιο ότι σήμερα αναρτώνται ακόμα περισσότερα βάρη…
Αν νομίζεις ότι η ασφάλεια είναι ακριβή δοκίμασε να έχεις ένα ατύχημα...
Αυτό το τσιτάτο (δανεισμένο από την easy jet) ήταν και η κεντρική ιδέα της παρουσίασης που είχε ως επίκεντρο τι άλλο, την ασφάλεια στα συστήματα τρασών και ανύψωσης. Την ασφάλεια για το προσωπικό, για το κοινό, για τους καλλιτέχνες, τις εταιρίες, αλλά και για τον ίδιο τον εξοπλισμό που αποτελεί και τη βασική επένδυση μιας rental εταιρίας.
Όπως επισήμανε ο Marc, για να δημιουργήσεις ένα ασφαλές περιβάλλον εργασίας θα πρέπει να λειτουργήσουν και να συνεργαστούν αρμονικά και με συνέπεια, μια σειρά από παράγοντες και συγκεκριμένες συνθήκες όπως: οι εργαζόμενοι, να υπάρχει η κατάλληλη εκπαίδευση, η ανάλυση ρίσκου, να ληφθούν υπόψιν τα manual των κατασκευαστών, να υλοποιηθούν σωστά οι υπολογισμοί των κατασκευών, να είναι απολύτως πιστοποιημένο το εργοστάσιο και ο κατασκευαστής τρασών, εξοπλισμού και υλικών ανύψωσης και τέλος θα πρέπει να υπάρχει και ένας κοινός παρονομαστής για όλα τα παραπάνω, που ονομάζεται: κοινή λογική…
Κανονισμοί και νόρμες
Ο σχετικός πίνακας που είδαμε στη συνέχεια περιλάμβανε όλες τις οδηγίες που ισχύουν για τις τράσες. Και σε αυτή την περίπτωση οι οδηγίες είναι νόμοι.
Όπως η Machinery Directive MD 2006/42/EC που αφορά εξοπλισμό ανύψωσης, towers κλπ ενώ και η σχετική Οδηγία για τα προϊόντα δομικών κατασκευών CDP 305/2011/EC είναι εξίσου σημαντική.
Επίσης υπάρχουν Standards / Norms που είναι εξίσου σημαντικές, όμως δεν αποτελούν απαραίτητα Νομικές υποχρεώσεις (No Laws).
Ουσιαστικά αποτελούν ιδιωτικά στάνταρ και αποφάσεις από ιδιωτικές εταιρίες όπως η SIXTY 82.
Αναφέρουμε ενδεικτικά τις νόρμες EN 17115:2019, EN 17206: 2019, EN 1993, EN 1999, EN 1090 κλπ
Τέλος, υπάρχουν και οι Code of Practice / Local Regulations που αποτελούν κανονισμούς ανά χώρα για όλα τα στάδια των υλικών μια ανύψωσης.
SIXTY82 – Ονομα και πράγμα
Όπως ίσως θα γνώριζαν όσοι έχουν περαιτέρω γνώσεις για το αλουμίνιο, τις αντοχές και τις ιδιότητες αντίστοιχων κραμάτων (εμείς δεν το γνωρίζαμε), το κράμα αλουμινίου 6082 είναι ένα κράμα μέσης αντοχής με εξαιρετική αντοχή στη διάβρωση, έχει μεγάλη αντίσταση στο θαλασσινό νερό και την υψηλότερη μηχανική αντοχή από όλα τα κράματα της σειράς 6000. Είναι γνωστό ως "δομικό κράμα" και χρησιμοποιείται ευρέως σε εφαρμογές υψηλής καταπόνησης στην Ευρώπη. Εχει καλή μηχανική κατεργασιμότητα και διαθέτει πολύ καλή συγκολλησιμότητα.
Από το εν λόγω κράμα αλουμινίου πήρε το όνομά της η SIXTY82…
Η… τριγωνομετρία της τράσας
Στην συνέχεια αφού ξεκινήσαμε από την περιγραφή των βασικών, όπως τι είναι τράσα, πως κατασκευάζεται και ποιες ανάγκες εξυπηρετεί χάρη στο εξαιρετικά χαμηλό της βάρος (1/3 σε σχέση με το ατσάλι), την υψηλή της ευελιξία και την υψηλή της ανθεκτικότητα ακόμα και υπό αντίξοες συνθήκες (όπως στον πάγο για παράδειγμα), περάσαμε στις δυο φυσικές δυνάμεις που αναπτύσσονται σε μια τράσα, όπως είναι ο Εφελκυσμός (Τέντωμα) και η Θλίψη (Πίεση)…
Όπως σίγουρα θα έχετε παρατηρήσει όλες σχεδόν οι κατασκευές τράσας έχουν τραβέρσες που σχηματίζουν τρίγωνα. Ο μηχανικός λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι το τρίγωνο είναι το μοναδικό γεωμετρικό σχήμα που είναι εκ φύσεως άκαμπτο. Επίσης, οι κατασκευαστές δίνουν πάντα προδιαγραφές για το κάθετο βάρος και δεν ασχολούνται ιδιαίτερα με το οριζόντιο βάρος
Εξωτερικές Δυνάμεις, δυναμικό εφέ μοτέρ ανύψωσης κλπ…
Οσον αφορά τις εξωτερικές δυνάμεις που αναπτύσσονται σε μια τράσα, ο Marc ξεκίνησε την αναφορά του από το παράδειγμα ενός κοιλοδοκού, στο κέντρο του οποίου δεν αναπτύσσονται δυνάμεις...
Φυσικά οι δυνάμεις που επενεργούν στις τράσες από την ανάρτηση του κάθε είδους εξοπλισμού σε διάφορα σημεία της τράσας, είναι πολλές και διαφορετικές.
Υπάρχουν όμως και οι εξωτερικές δυνάμεις που επιδρούν σε μια τράσα και αυτές είναι το χιόνι, η άμμος, ο πάγος, ο αέρας και ο σεισμός. Και οι δυνάμεις αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνονται ως δυνητικοί παράγοντες στους υπολογισμούς μιας κατασκευής.
Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε και το δυναμικό εφέ που ασκείται από τα μοτέρ ανύψωσης επί της τράσας (πιο πρίν μας έδωσε ως παράδειγμα των γυναικών / ακροβατών που κρέμονται με λάστιχο από μια τράσα, με τις δυνάμεις που ασκούνται να ανέρχονται περίπου σε 3 φορές το βάρος τους).
Τέλος, εδώ αναφέρθηκαν και οι επιπτώσεις από το δυναμικό εφέ που ασκείται από τα μοτέρ…
Δυνάμεις εντός τράσας
Εντός της τράσας αναπτύσσονται οι εξής δυνάμεις:
Η ροπή κάμψης (bending moment) που είναι το μέτρο της τάσης που προκαλείται σε μια τράσα όταν εφαρμόζεται σε αυτή μια εξωτερική δύναμη που τείνει να την λυγίσει.
Η τέμνουσα δύναμη (shear force) είναι η δύναμη που δρα κάθετα στον άξονα της τράσας.
Η αξονική ή ορθή δύναμη (normal force) σε μια τράσα είναι η δύναμη που δρα παράλληλα με τον άξονα των μελών της, προκαλώντας είτε θλίψη (compression) είτε εφελκυσμό (tension).
Η στρέψη (torsion) εμφανίζεται όταν μια δύναμη προσπαθεί να "στρίψει" την τράσα γύρω από τον διαμήκη άξονά της. Σημειωτέον ότι στις τράσες αλουμινίου, η στρέψη είναι μια από τις πιο επικίνδυνες καταπονήσεις, καθώς οι τράσες όπως είπαμε, είναι σχεδιασμένες κυρίως για κατακόρυφα φορτία.
Εν συνεχεία είδαμε πιο αναλυτικά τις δυνάμεις που αναπτύσσονται σε ένα roof σύστημα, αλλά και το πως μπορεί να αυξηθεί η αντίσταση της τράσας στην ανάπτυξη των ανωτέρω δυνάμεων…
deflection και τρόποι μείωσης αυτού
Το deflection (βέλος κάμψης) είναι η κατακόρυφη απόσταση που διανύει το κέντρο μιας τράσας όταν "λυγίζει" υπό το βάρος ενός φορτίου. Σημειωτέον ότι το deflection είναι αναμενόμενο, αλλά πρέπει να παραμένει εντός ορίων ασφαλείας ώστε να αποφευχθεί η μόνιμη παραμόρφωση ή η κατάρρευση.
Όπως ανέφερε ο Marc, οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να το μειώσουμε μηχανικά είναι η αύξηση των διαστάσεων της τράσας, η χρήση πιο άκαμπτου υλικού, η χρήση περισσότερων σημείων κρέμασης και το Pre-cambering που αποτελεί μια τεχνική κατά την οποία εφαρμόζεται μια ελαφριά καμπύλη της τράσας προς τα πάνω με διάφορους τρόπους, όπως με τη χρήση spacer κλπ, έτσι ώστε όταν δεχθεί βάρη η τράσα να οριζοντιωθεί…
Εν συνεχεία περιηγηθήκαμε στα Συστήματα και τους τρόπους διασύνδεσης τρασών, και στο που είναι βασισμένοι οι υπολογισμοί φορτίου και οι πιστοποιήσεις για μια τράσα.
Συνδυάζοντας διαφορετικές τράσες (brands)…
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Marc, στην Αμερική συνδυάζουν συμβατές τράσες διαφορετικών κατασκευαστών εδώ και δεκαετίες δίχως πρόβλημα, αρκεί οι τράσες να πληρούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τις αντίστοιχες προδιαγραφές
Reaction forces on suspension points
Οι δυνάμεις αντίδρασης στα σημεία ανάρτησης (reaction forces) είναι οι δυνάμεις που ασκούν τα στηρίγματα (μοτέρ, κρίκοι, σχοινιά) για να εξισορροπήσουν το συνολικό βάρος της τράσας και των φορτίων της.
Εδώ ισχύει η νόμος δράσης και αντίδρασης, και με βάση αυτόν είδαμε μερικά πρακτικά παραδείγματα εφαρμογών, όπως το Συμμετρικό Φορτίο όπου έχουμε μια τράσα με δύο σημεία ανάρτησης στα άκρα και το φορτίο είναι ακριβώς στη μέση, τότε κάθε σημείο δέχεται το 50% του συνολικού βάρους.
Αντίθετα, σε μη Συμμετρικό Φορτίο, όταν έχουμε βάρος κοντά στο ένα σημείο ανάρτησης, τότε αυτό το σημείο θα δεχθεί μεγαλύτερη δύναμη αντίδρασης.
Τα δεδομένα αλλάζουν άρδην ωστόσο, στην περίπτωση που αναρτήσουμε μια τράσα από τρία σημεία. Σε αυτή την περίπτωση ο υπολογισμός των αντιδράσεων είναι πιο σύνθετος. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται εδώ στην περίπτωση που το μεσαίο μοτέρ βρίσκεται λίγο ψηλότερα και ως εκ τούτου σηκώνει το 80-90% του βάρους, αφήνοντας τα άλλα δύο σημεία ανάρτησης με ελάχιστο φορτίο.
Ανάρτηση τράσας με ιμάντες
Το slinging, δηλαδή η ανάρτηση με ιμάντες μιας τράσας αλουμινίου αποτελεί μια εξίσου κρίσιμη πράξη. Ο Μarc μας έδειξε τους 4 βασικούς τρόπους ανάρτησης μέσω ιμάντα, με τον ίδιο (και τους περισσότερους από τους παριστάμενους) να προτιμά το 3ο δέσιμο, δηλαδή από τους πάνω σωλήνες, γεγονός που εξασφαλίζει μεγαλύτερη σταθερότητα έναντι ανατροπής.
Σημειωτέον ότι η ανάρτηση πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο κοντά στους κόμβους (εκεί δηλαδή που οι διαγώνιοι συναντούν τους κύριους σωλήνες).
Maintence & rejection criteria
Εδώ ο Marc μας έδωσε μερικά πρακτικά και ουσιαστικά tips για το πως ελέγχουμε και καταγράφουμε την κατάσταση στις τράσες και το βοηθητικό υλικό, ώστε να γνωρίζουμε πάντα σε τι κατάσταση βρίσκονται. Όπως ανέφερε, τσεκάρουμε πάντα τους συνδέσμους, βάζουμε τα χέρια στις τρύπες που πρέπει να είναι ομαλές και λείες, ενώ το ίδιο ισχύει και με τα pins. Στη συνέχει μας έδειξε κάποιους τρόπους επισκευής των τρασών…
Ποιός έχει την ευθύνη?
Εδώ, ο Marc μας παρουσίασε ίσως το πιο ενδιαφέρον γραφικό πινακάκι της παρουσίασης, σχετικά με το ποιος φέρει την ευθύνη για διάφορες καταστάσεις. Όπως μας εξήγησε, ο Κατασκευαστής φέρει την ευθύνη για την αρτιότητα του προϊόντος & την τήρηση των προδιαγραφών, ο Eγκαταστάτης έχει ευθύνη για την άρτια κατάσταση της τάσας, το rigging, την κατασκευή του support συστήματος, ενώ ο Παραγωγός του event ή της συναυλίας έχει τη συνολική ευθύνη και την ευθύνη για το κοινό και τους καλλιτέχνες.
Ωστόσο, η απόφαση για να σταματήσει ένα event (διότι για παράδειγμα οι καιρικές συνθήκες έγιναν ιδιαίτερα αντίξοες) αποτελεί από κοινού ευθύνη της Παραγωγής και του Εγκαταστάτη, δηλαδή της Rental εταιρίας.
Αυτά είναι κάποια πολύ σοβαρά θέματα που στη χώρα μας ακόμα αγνοούνται επιμελώς από τους περισσότερους εμπλεκόμενους και έχουν αφεθεί στο φιλότιμο (της rental εταιρίας και των τεχνικών της, αλλά και στο φιλότιμο του ίδιου του αλουμινίου) και στη θεά Τύχη.
Κάποια στιγμή όμως θα πρέπει να καθοριστούν με σαφήνεια οι ευθύνες του καθενός και να εμπίπτουν σε συγκεκριμένες νόρμες και νομοθετικές παραμέτρους, αλλιώς θα έχουμε πάντα ανευθυνουπεύθυνους και ο καθένας στην πρώτη ‘στραβή’ θα δείχνει τον άλλον και όλοι μαζί το ‘στρατηγό άνεμο’ ή την κακιά στιγμή…
Ειδικά τώρα με την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της, αυτά τα ζητήματα (ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΣΤΑΜΑΤΑΕΙ ΜΙΑ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ή ένα EVENT ΛΟΓΩ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ) θα πρέπει να διευθετηθούν με απόλυτη σαφήνεια. Η λογική ‘να προλάβουμε παίξουμε δυο κομμάτια για να πληρωθούμε’ ανήκει σε παλαιότερες δεκαετίες, τότε που τα βάρη βρίσκονταν κυρίως στο έδαφος και όχι αναρτημένα πάνω από κεφάλια…
Στο τέλος της παρουσίασης ασχοληθήκαμε με τους κανονισμούς για τέντες, σκηνές και roof συστήματα, ενώ υπάρχει κι ένας νέος κανονισμός ο Pr-EN – 17879.
Αέρας και καιρικές συνθήκες
Ένα ακόμα θέμα που κυριάρχησε στην παρουσίαση ήταν το πως ο αέρας επηρεάζει τις κατασκευές, ενώ με τη βοήθεια του Marc κατανοήσαμε και τη σχέση μεταξύ wind speed και wind pressure. Η ταχύτητα του ανέμου, το σχήμα της κατασκευής, το ύψος της, η ύπαρξη roof, οι γεωλογικές συνθήκες και το έδαφος στήριξης, είναι παράγοντες που παίζουν σημαντικό ρόλο σε μια κατασκευή.
Ωστόσο, ο αέρας παίζει ρόλο και σε κατασκευές εσωτερικού χώρου (τα ρεύματα αέρα, έχουν προκαλέσει πτώσεις συστημάτων και ζημιές και σε indoor venues).
To Dead hanging και το ballast (τα φορτία που εφαρμόζονται στη βάση του συστήματος ανάρτησης) και οι διάφοροι μέθοδοι ανά περίπτωση μας απασχόλησαν στη συνέχεια, ενώ η παρουσίαση έκλεισε με την ανάρτηση LED οθονών και τα προβλήματα που προκύπτουν από τις ανάγκες ανάρτησής τους, καθώς ως γνωστόν οι LED οθόνες διαθέτουν μεγάλες επιφάνειες και βάρος.
Outdoor χρήση LED οθονών
Το ότι ο Marc αφιέρωσε αρκετή ώρα στις LED οθόνες, αυτό σημαίνει ότι αποτελούν ένα σχετικά νέο και απαιτητικό κεφάλαιο στις αναρτήσεις εξοπλισμού σε εξωτερικούς χώρους, καθώς τα οπτικά συστήματα είναι πλέον απαραίτητα σε κάθε Live και event και καθιστούν ακόμα πιο σύνθετη την όλη διαδικασία ανάρτησης εξοπλισμού…
Αυτά ήταν σε γενικές γραμμές τα θέματα που παρουσιάστηκαν από το Marc στην παρουσίαση της Omikron Electronics εδώ στο χώρο του Ελληνικού Φεστιβάλ στην Πειραιώς.
Μια ιδιαίτερα χρηστική παρουσίαση από την οποία φύγαμε όλοι μας με περισσότερες γνώσεις, αλλά και με την επίγνωση ότι η ανάρτηση εξοπλισμού είναι μια πάρα πολύ υπεύθυνη διαδικασία, που πρέπει σε κάθε της βήμα να πληρούνται στο έπακρο όλοι οι κανόνες ασφαλείας διότι η ασφάλεια όσο και αν νομίζουμε ότι είναι ακριβή, πάντα θα είναι φθηνότερη από ένα ατύχημα, ακόμα και μικρό…
Safety first λοιπόν και εφαρμογή όλων των κανόνων, αυτό είναι αδιαπραγμάτευτο…
Νέα και σημαντικά προϊόντα της SIXTY82 που είδαμε στην παρουσίαση
Να επισημάνουμε εδώ, ότι στον εξωτερικό χώρο της παρουσίασης φιλοξενούνταν κάποια τμήματα από το Olympion roof by SIXTY82 της U.T.G. όπως το sleeve block και ένα sectiοn 2.07μέτρων από την XL119 truss, που αποτελεί μια special τράσα για τις ανάγκες του support συστήματος της UTG.
Είδαμε επίσης και ένα ειδικά κατασκευασμένο πατάρι για τις ανάγκες της εταιρίας παραγωγής Fuzz Productions, το οποίο ναι μεν αντέχει 750 κιλά ανά τμ αλλά έχει τη μικρότερη δυνατή ανάδραση, λόγω του ότι έχει επιπλέον ενισχύσεις κατά μήκος…
Το εν λόγω πατάρι μπαίνει και σε σκαλωσιά, όσο και σε τραβέρσες, ενώ μπορεί να υποστηρίξει και πόδια…
Στον ίδιο χώρο είδαμε επίσης τα προιόντα της σειράς τρασών TPM, το σύστημα ALPHA82 LED Adjuster, το νέο STAGE82 100KG Railing System, ένα εξαιρετικά άκαμπτο και ακούνητο κάγκελο, τα νέα Lighting Pods της εταιρίας που διατίθενται σε 3 διαστάσεις.
Για όλα τα παραπάνω νέα προϊόντα της SIXTY 82, καθώς και για τα υφιστάμενα προϊόντα της εταιρίας, περισσότερες πληροφορίες θα σας δώσουν στην Omikron Electronics, την οποία (και τα στελέχη της) ευχαριστούμε (όπως και την SIXTY 82), για την πρόσκληση και την φιλοξενία σε αυτή την ιδιαίτερα επιμορφωτική και χρηστική εκδήλωση.
Επαφή
Omikron Electronics
